0
0

تلاش‌هایی برای مغز درحال نابودی (قسمت اول)

65 بازدید
تلاش‌هایی برای مغز درحال نابودی (قسمت اول) | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

ناقوس مرگ به صدا در آمده است. تمام اهالی این شگفت‌انگیزترین شهر کهکشان درحال نابودی‌اند.این شهر که تصویربرداری‌ها زمانی نشانی از چراغ‌های روشن اهالی در آن می‌یافتند، با گذر زمان، چراغ‌هایش یکی پس از دیگری خاموش می‌شوند. گویی قرار است این شهر پرمسیر و رفت‌وآمد، متروک شود. با نابودی شهروندان، رفتار این ربات خردمند که در کنترل آنان بود تغییر می‌کند، فراموشکار و دچار اختلال شناخت می‌شود، تعادل حرکتی ندارد و بیش‌از هر موقعی وابسته می‌شود. شاید بتوان این وابستگی را به‌اندازۀ سال‌های اولیۀ تنفسش در این دنیا دانست.
این داستان غم‌انگیز یک مغز درحال نابودی است. پدیده‌ای که در عصب‌شناسی آن را «نورودژنریشن» می‌نامند.
بااینکه چندان با ترجمۀ اصطلاحات علمی موافق نیستم، اما می‌توان نورودژنریشن را به تحلیل‌رفتگی عصبی ترجمه کرد. در این نوع بیماری‌ها ساختار و عملکرد نورون‌ها(سلول‌های عصبی) که واحدهای عملکردی مغز هستند، به‌طور پیشرونده‌ای از بین می‌رود.
ای.ال.اس، پارکینسون،آلزایمر، هانتینگتون، پریون از جمله بیماری‌هایی هستند که در نتیجۀ این فرایند تحلیلی پیش می‌آیند.
سعی شده در سلسله مطالبی بخشی از تلاش‌های محققان علوم اعصاب برای پیشگیری یا درمان برخی از این بیماری‌ها، با شما به اشتراک گذاشته شود. در اولین قسمت به آلزایمر می‌پردازیم.

گُل همان گُل بود اما مغز چطور؟

متنی که در ادامه می‌خوانید نوشتۀ یکی از افرادی بود که بعدِ خواندن یکی از مقالاتی که دربارۀ آلزایمر در صفحۀ شخصی‌ام گذاشته بودم، نظر داده بود. این متن به‌خوبی بخشی از سیر آلزایمر را در زندگی افراد نشان می‌دهد:
دست کوچکم در دست‌های مادربزرگ بود. در حیاط خانه ویلایی‌اش، راه می‌رفتیم و گل‌های حیاط را تماشا می‌کردیم.
به یکی از گل‌ها که رسیدیم،ایستاد، خم شد و گفت: «این گل میمونه. نگاه کن. » انگشت شست و سبابه‌اش را دو طرف گلبرگ گذاشت و کمی که فشار داد، دهان میمون باز شد.
ده سال بعد، باز وقتی دست پرچین‌وچروکش در دستم بود، از کنار همان باغچه رد شدیم. به یکی از گل‌های کنارمان اشاره کردم و گفتم: «گل میمون.» نگاه حیرت‌زده‌ای به من کرد. صبر کردم. دوباره گفتم. چیزی یادش نیامد.
انگشت شست و سبابه‌ام کرخت شد…

وقتی می‌گوییم آلزایمر یعنی …

حدود ده‌درصد کل افراد مسن‌تر از هفتادسال دچار اختلال چشمگیر حافظه بوده، و علت آن در بیش از نیمی از آنان، بیماری آلزایمر است.
میانۀ کل هزینۀ سالانۀ لازم برای مراقبت از فرد مبتلا به آلزایمر پیشرفته، بیش از پنجاه‌هزار دلار برآورد می‌شود. البته بار هیجانی تحمیل‌شده بر اطرافیان و خانواده و مراقبان او، قابل‌اندازه‌گیری نیست.
آلزایمر حتی ممکن است در سی‌سالگی هم به‌سراغ افراد بیاید ولی این بیماری شایع‌ترین علت دمانس (زوال عقل) در سالمندان است.
این بیماری در اثر تجمع پلاک‌های انواعی از پروتئین به نام «آمیلوئید» در مغز به‌وجود می‌آید. عامل دیگر آن، رشته‌هایی با منشأ پروتئینی به نام «تاو» است که درون نورون‌ها قرار دارند.
این عوامل سبب ازبین رفتن نورون‌ها می‌شوند. چندین ژن که نقش مهمی در بروز آن ایفا می‌کنند شناسایی شدند. یکی از ژن‌ها، اِی. پی. پی نام دارد که روی کروموزم ۲۱ است. بزرگسالانِ سندروم داون که یک کروموزمِ شمارۀ ۲۱ بیشتر از افراد سالم دارند، اگر تا چهل‌سالگی زنده بمانند، علائم آلزایمر بیشتری در آنان دیده می‌شود.

تلاش‌های نوآورانه در درمان آلزایمر

فعلاً هیچ درمان قطعی یا درمان دارویی قوی برای آلزایمر وجود ندارد.
دراین‌جا چند مقالۀ جدید را که امسال در نشریات علمی منتشر شدند بررسی می‌کنیم:

۱-۱ جوامع زیرخاکی را دریابید.

در اطراف ریشۀ گیاهان، اکوسیستمی بسیار پیچیده وجود دارد که شامل همکنش گیاهان و میکروارگانیسم‌های گوناگون است. این مناطق که «ریزوسفر» نام دارند، بسیارارزشمندند اما در تحقیقات کشف داروهای جدید به آن‌ها توجه زیادی نشده است.
یک تیم تحقیقاتی از کرۀ جنوبی، به اکوسیستم اطرف ریشۀ گیاه «جینسینگ» توجه نشان دادند. درآن‌جا باکتری‌هایی زندگی می‌کنند که مادّه‌ای به نام «ریزولوتین» می‌سازند. آزمایش‌های متعدد جانوری و محیط کشت، نشان می‌دهد که ریزولوتین قادر است پروتئین‌های جمع‌شده در مغز را که موجب آلزایمر هستند از بین ببرد. پس احتمالاً ریزولوتین می‌تواند یک مادّۀ مؤثر برای داروهای ضدآلزایمر باشد.

۲-۱ باز هم باکتری‌های شگفت‌انگیز، این‌بار درون ما

جامعۀ علمی معتقد است که نوعی از باکتری‌های همزیست انسان که در رودۀ ما زندگی می‌کنند، بر گسترش بیماری آلزایمر مؤثر هستند. این باکتری‌ها «میکروبیوتا» نام دارند. محققان دانشگاه ژنو دریافتند که در افراد مبتلا به آلزایمر، این موجودات در تعادل قرار ندارند و ترکیب آنان تغییر می‌یابد.
آن‌ها همچنین ارتباطی بین باکتری‌ها،التهاب‌هایی در خون و آلزایمر پیدا کردند.

اما باکتری‌ها چگونه مغز را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند؟

در غشای باکتری‌های روده (میکروبیوتا) پروتئینی به نام «لیپوپلی‌ساکارید» وجود دارد که داری خواص التهاب‌زایی است. مشاهدات نشان داده که در پلاک‌های آمیلوئیدی و نزدیکی عروق مغزی افراد مبتلا به بیماری آلزایمر این مواد وجود دارند. این نشان می‌دهد که وجود آن‌ها احتمال التهاب و تخریب در مغز را افزایش می‌دهد. میکروبیوتاها توانایی تولید مواد دیگری را نیز دارند که اتفاقاً در محافظت از سیستم عصبی نقش دارند.
این یافته‌ها به این معنی است که محافظت از میکروبیوتاها و نگه داشتن آنان در حالت تعادل، احتمالاً نقش مهمی در پیشگیری از آلزایمر دارد.
یکی از راهکاری‌های پیشنهادی این است که این باکتری‌ها را به‌گونه‌ای با موادی حاوی پِرِبیوتیک (مادّۀ غذایی برای باکتری‌هایی مثل پروبیوتیک‌ها) تغذیه کنیم تا حفظ شوند.

محققان درحال جستجوی راه‌های گوناگونی هستند؛ اما نقش مراقبان و اطرافیان در تعامل با افراد مبتلا به آلزایمر بسیار پراهمیت است. برقراری رابطه‌ای دوستانه و صمیمی روند درمان آن‌ها را بهبود می‌بخشد.

منابع:

دانیال نژادمعصوم- اولین شماره نشریه علمی دانشجویی بروکا- وابسته به انجمن مغز و شناخت دانشگاه گیلان.

– جیمسون، لاری و همکاران،۲۰۱۸، اصول طب داخلی هاریسون،ترجمۀ دکتر عبدالرضا منصوری راد ،تهران: ارجمند،۱۳۹۸

_ ویکی پدیا فارسی

سپنتازیست آپادانا

https://sepantazistapadana.co.ir/2020/11/04/alzheimer/

https://sepantazistapadana.co.ir/2020/11/23/alzheimer-2/

 

بیشتر بخوانید

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://sepantazistapadana.co.ir/?p=30999
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
دانیال نژادمعصوم
عاشق مداخله در مغز، بدون شكافتن جمجمه و تجويز دارو 🧠😁/اين همون ايده اصلي هست كه در علوم اعصاب شناختي دوست دارم/ اگه دوست داشتين نظرات و سوالاتتون رو از طريق ايميل بهم بگين: [email protected]
مطالب بیشتر

نظرات

0 نظر در مورد تلاش‌هایی برای مغز درحال نابودی (قسمت اول)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.