0
0

مبانی فیزیولوژی غدد درون ریز

148 بازدید

سیستم عصبی و سیستم غدد درون ریز اگرچه به طور جداگانه ارزیابی می شوند اما ارتباط بین این دو سیستم سبب ایجاد هماهنگی بین سلول ها و بافت های مختلف بدن می شود.

عمل فیزیولوژیک سیستم غدد درون ریز ، تولید و ترشح یک ماده شیمیایی است که هورمون نامیده می شود.

هورمون یک ماده شیمیایی است که توسط یک سلول یا گروهی از سلول ها به درون سیستم گردش خون ترشح شده و اثر کنترل کننده فیزیولوژیک بر سایر سلول های بدن که سلول های هدف نامیده می شوند دارد.

گاهی اوقات سلول های هدف هورمون در همان بافت قرار دارند و هورمون از طریق مایع میان بافتی خود را به سلول هدف می رساند. به این نوع فعالیت ترشحی پاراکرین می گویند.

در مواردی نیز هورمون پس از ترشح، بر روی سلول های ترشح کننده خودشان اثر کرده که به این نوع ترشح، اتوکراین می گویند.

مبانی فیزیولوژی غدد درون ریز | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

تقسیم بندی هورمون ها از نظر ساختمان شیمیایی

هورمون ها از نظر ساختمان شیمیایی به سه گروه تقسیم می شوند:

هورمون های پروتئینی یا پپتیدی

تعداد زیادی از هورمون ها در این گروه قرار دارند مثل هورمون های ترشح شده از هیپوفیز، لوزالمعده و پاراتیروئید. در ساختمان برخی از این هورمون ها، علاوه بر اسید های آمینه، مولکول های قند نیز وجود دارد یعنی ساختمان گلیکوپروتئینی دارند که عبارتند از:

  • LH
  • FSH
  • TSH
  • hCG

هورمون های استروئیدی

این هورمون ها، هسته استروئیدی دارندکه از کلسترول مشتق شده است. هورمون های مترشحه از قشر غده فوق کلیه مثل کورتیزول و آلدوسترون، تخمدان مثل استروژن و پروژسترون و بیضه ها مثل تستسترون جزو هورمون های استروئیدی هستند.

هورمون های مشتق از آمینواسید تیروزین

شامل هورمون های تیروئیدی و هورمون های بخش مرکزی غده فوق کلیه مثل اپی نفرین و نور اپی نفرین می باشد.

D-Tyrosine, 5 g, plastic | Tyrosine | Amino Acids and Amino Acid Derivatives | Organic & Bioorganic Chemicals | Chemikalien | Carl Roth - International

سنتز هورمون ها

مراحل سنتز هورمون های پپتیدی و پروتئینی بدین شکل است که این هورمون ها همانند سایر پروتئین ها توسط شبکه آندوپلاسمی زبر و به صورت یک پروتئین بزرگ به نام پیش هورمون ساخته می شوند که بعدا تجزیه شده و پرو هورمون را می سازد.

مبانی فیزیولوژی غدد درون ریز | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

مثالی از سنتز هورمون ها – سنتز هورمون استرادیول

بعد از آن پرو هورمون وارد دستگاه گلژی شده و توسط آنزیم ها به هورمون تبدیل می شود. هورمون در وزیکول هایی در سیتوپلاسم ذخیره شده تا در موقع لزوم در حضور کلسیم با پدیده اگزوسیتوز ترشح شود.

هورمون های استروئیدی از مولکول های کلسترول ساخته می شوند. اگرچه مقدار ذخیره این هورمون ها در سلول های سازنده این هورمون ها اندک است اما کلسترول و ترکیبات واسطه ای پیش ساز آن ها به مقدار فراوان در این سلول ها وجود دارد و در موقع لزوم می توانند هورمون کافی سنتز و ترشح کنند.

هورمون های مشتق از آمینو اسید تیروزین شامل هورمون های تیروئیدی و کاکتول آمین ها (اپی نفرین و نوراپی نفرین) هستند. هورمون های اپی نفرین و نور اپی نفرین در سیتوپلاسم سلول های بخش مرکزی غده فوق کلیوی ساخته شده و در وزیکول هایی انبار می شوند و پس از تحریک از سلول آزاد می شوند.

هورمون های تیروئیدی به صورت متصل به یک پروتئین بزرگ به نام تیروگلوبولین ساخته شده و در فولیکول های تیروئید ذخیره می شوند.

انتقال هورمون ها در خون

هورمون های پروتئینی و کاکتول آمین ها در پلاسما حل شده و به سلول های هدف می رسند. هورمون های استروئیدی و تیروئیدی عدمتا به پروتئین های پلاسما متصل می شوند، هرچند که مقداری هورمون نیز به شکل آزاد در خون وجود دارد. از جمله پروتئین های حامل در پلاسما می توان به آلبومین، پری آلبومین و گلوبولین ها اشاره کرد.

این پروتئین ها در کبد سنتز می شوند. همیشه تعادل بین مقدار هورمون آزاد در پلاسما و مقدار هورمون متصل به پروتئین ها وجود دارد، به طوری که اگر غلظت هورمون آزاد کاهش یابد مقداری از هورمون های متصل به پروتئین به حالت آزاد در می آیند.

در هر حال مقدار زیادی از تقریبا تمام هورمون ها در پلاسما به صورت متصل به پروتئین ها هستند.

این بخش هورمون نقش ذخیره آن را در پلاسما به عهده دارد اما بخش آزاد هورمون است که از نظر بیولوژیکی فعال است و در تنظیم فیدبک منفی (خودتنظیمی منفی) نیز نقش دارد.

گیرنده های هورمونی

اولین مرحله در تاثیر گذاری هورمون، اتصال آن به گیرنده های خاصی در سلول است. یه سلول هایی که دارای گیرنده برای یک هورمون خاص هستند سلول هدف گفته می شود.

گیرنده های هورمونی را به سه دسته تقسیم می کنند:

  1. گیرنده های غشائی واقع در درون یا سطح غشا سلولی: که شامل هورمون های پروتئینی، پپتیدی و کاکتول آمین ها می باشند.
  2. گیرنده های سیتوپلاسمی: هورمون های استروئیدی دارای این نوع گینرده هستند.
  3. گیرنده های واقع در هسته: گیرنده هورمون های تیروئیدی در هسته قرار دارد.

یکی از راه های کنترل عملکرد هورمون ها کاهش یا افزایش گیرنده ها است. به این نوع کاهش، تنظیم کاهشی و به افزایش تعداد گیرنده ها، تنظیم افزایشی گیرنده می گویند.

مکانیسم عمل هورمون ها

هورمون ها از طریق مکانیسم های متعدد بر بافت های بدن اثر می گذارند. برخی هورمون ها نفوذپذیری غشا را به برخی یون ها مثل سدیم یا پتاسیم تغییر می دهند و این کار را از طریق باز کردن یا بستن کانال های یونی انجام می دهند مثل اپی نفرین و نور اپی نفرین. بعضی هورمون ها پس از اتصال به گیرنده خود، ژن ها را فعال می کنند مانند هورمون های استروئیدی و تیروئیدی.

برخی هورمون ها نیز پس از اتصال به گیرنده خود، آنزیم های داخل سلولی را فعال می کنند مثل انسولین و بسیاری از هورمون های پروتئینی.

در این شرایط پیک های ثانویه اثرات داخل سلولی هورمون ها را اعمال می کنند. یکی از پیک های ثانویه AMP حلقوی یا cAMP است.

اتصال هورمون به گیرنده سبب می شود که گیرنده با پروتئین G جفت شده و این پروتئین، آنزیم آدنیلیل سیکلاز را تحریک یا مهار می کند.

تحریک آدنیلیل سیکلاز موجب تبدیل ATP به cAMP می شود. سپس cAMP پروتئین کیناز های وابسته به cAMP را فعال می کند. پروتئین کیناز ها، پروتئین های خاصی را در سلول فسفریله کرده و ایجاد پاسخ سلولی می کنند.

از جمله هورمون هایی که از مکانیسم آدنیلیل سیکلاز – cAMP برای تحریک بافت های هدف خود استفاده می کنندمی توان به ACTH – TSH – FSH – LH و هورمون پاراتیروئید اشاره کرد.

تنظیم ترشح هورمون ها

تنظیم ترشح هورمون ها عمدتا توسط مکانیسم فیدبک منفی انجام می شود یعنی هورمون یا یکی از فراورده های آن، مانع آزادی یا ترشح بیشتر هورمون می شود.

تنظیم فیدبکی هورمون در تمام مراحل سنتز هورمون می تواند صورت پذیرد. ترشح برخی هورمون ها دارای تغییرات دوره ای است مثل تغییرات فصلی یا تغییرات شبانه روزی.

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://sepantazistapadana.co.ir/?p=32946
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین

نظرات

0 نظر در مورد مبانی فیزیولوژی غدد درون ریز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.