0
0

آنچه باید از سرطان های ژنتیکی بدانید

155 بازدید
آنچه باید از سرطان های ژنتیکی بدانید | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

در سرطان، سلول‌ها با سرعت غیرطبیعی رشد و تقسیم می‌شوند. سرطان ممکن است به دلیل تغییر در ژن‌های سلول ایجاد شود و به این نوع سرطان ها ، سرطان های ژنتیکی گفته می شود. این تغییرات ممکن است ارثی یا ناشی از عوامل محیطی باشد.

معمولاً بدن سیگنال‌هایی را ارسال می‌کند که به سلول‌ها می‌گوید چه موقع تقسیم یا مرگ را متوقف کنند. اگر تغییرات ژنتیکی در رفتار سلول‌ها ایجاد شود ،  آنها این سیگنال‌ها را نادیده می‌گیرند و به تکثیر ادامه می‌دهند. این سلول‌ها ممکن است به بافت اطراف پخش شده و باعث ایجاد تومور شوند.

به گفته انجمن سرطان آمریکا، سرطان یک سوم کل مردم ایالات متحده را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

ارتباط سرطان با ژنتیک

به گفته موسسه ملی سرطان، سرطان یک بیماری ژنتیکی است، به این معنی که تغییر در ژن‌های فردی می‌تواند منجر به سرطان شود. این تغییرات می‌تواند ارثی باشد ،  به این معنی که در اثر وراثت ایجاد می‌شود و از پدر و مادر به فرزند رسیده است. از طرف دیگر ،  تغییرات در طول زندگی شخص به دلیل عوامل محیطی یا خطاهای هنگام تقسیم سلول‌ها از دیگر دلایل ایجاد سرطان هستند.

جهش‌های ایجاد شده در اثر تغییرات ژن‌ها، شایع ترین علت سرطان هستند. آنها اغلب به دلایل زیر ایجاد می‌شوند:

  • مصرف دخانیات
  • قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش
  • برخی از ویروس‌ها
  • پیری

عوامل ایجاد کننده ی جهش در ژن‌ها و ایجاد سرطان

جهش‌های سلول‌های زایا سرطان‌های ارثی هستند. جهش در سلول اسپرم یا تخمک اتفاق می‌افتد، به این معنی که هر سلول ایجاد شده  در اثر تکثیر این سلول‌ها دارای تغییرات سلول والدی ست. سرطان ارثی حدود ۵ تا ۲۰ درصد از همه سرطان‌ها را تشکیل می‌دهد.

کدام نوع سرطان می‌تواند ارثی باشد؟

محققان جهش‌های زایا را با بیش از ۵۰ سندرم سرطان ارثی مرتبط دانسته اند. این سندرم‌ها ممکن است فرد را مستعد ابتلا به انواع خاصی از سرطان کند.

موارد زیر برخی از انواع اصلی سرطان هستند که می‌توانند ارتباط ژنتیکی داشته باشند:

سرطان پستان

سرطان پستان بعد از سرطان پوست دومین سرطان شایع در زنان است. بر اساس NCI، پزشکان در حدود ۱۲.۹  زنان در طول زندگی خود به سرطان سینه مبتلا می‌شوند.

علائم این سرطان در زنان عبارتند از:

  • تورم سینه
  • درد سینه یا درد نوک سینه
  • تورم غدد لنفاوی
  • چرخش نوک سینه‌ها به داخل
  • ترشح از نوک سینه
  • پوست پرتقالی

 علائم سرطان سینه

اگرچه سرطان سینه معمولاً در زنان ایجاد می‌شود، اما مردان نیز می‌توانند به آن مبتلا شوند. انجمن سرطان آمریکا تخمین می‌زند که پزشکان حدود ۲۰۵۰ مورد جدید سرطان سینه در مردان را در ایالات متحده در سال ۲۰۲۱ تشخیص خواهند داد.

علائم در مردان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • یک توده معمولاً بدون درد در بافت پستان
  • پوست پرتقالی شدن سینه
  • عقب کشیده شدن نوک سینه
  • پوسته پوسته شدن یا قرمزی پوست اطراف سینه

عوامل مختلفی بر پیش آگهی سرطان سینه تأثیر می‌گذارد، از جمله مرحله ای که پزشکان آن را یافته و درمان می‌کنند. بطور کلی ۹۰ درصد بقای نسبی ۵ ساله برای زنان وجود دارد یعنی از هر ۱۰۰ نفر حدود ۹۰ نفر بعد از تشخیص این سرطان بیشتر از ۵ سال زنده می‌مانند.

با این حال، میزان بقا به عوامل زیادی بستگی دارد. همچنین، از آنجا که تحقیقات  این آمار مربوط به ۵ سال پیش است ،  ممکن است با پیشرفت در علم پزشکی میزان بهبود یافته باشد.

عواملی که ممکن است بر میزان بقا تأثیر بگذارند عبارتند از:

  • سن
  • سلامت کلی فرد
  • درگیری بیماری
  • درجه تومور
  • پاسخ به درمان

سرطان روده بزرگ

علائم سرطان روده بزرگ عبارتند از:

  • دل درد
  • خون در مدفوع
  • کاهش وزن بدون دلیل
  • خستگی و ضعف
  • اسهال
  • یبوست

تغییرات مدفوع یکی از بارزترین علائم سرطان روده بزرگ یا همون کلورکتال هستند.

میزان کلی بقای نسبی ۵ ساله برای سرطان روده ۶۳ درصد است. برای سرطان رکتوم ،  میزان بقای ۵ ساله ۶۷ درصد است.

سرطان پروستات

پس از سرطان پوست، سرطان پروستات شایع ترین سرطان در مردان است. این دومین علت اصلی مرگ و میر ناشی از سرطان در مردان در ایالات متحده پس از سرطان ریه است.

برخی از علائم سرطان پروستات عبارتند از:

  • وجود خون در ادرار
  • وجود خون در مایع منی
  • اختلال در نعوظ
  • مشکلات ادرار ، مانند جریان ضعیف یا افزایش دفعات
  • ضعف در پاها
  • از دست دادن کنترل مثانه
  • درد در لگن، ستون فقرات یا دنده‌ها
آنچه باید از سرطان های ژنتیکی بدانید | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

هر گونه تغییر در جریان ادرار یا دفع آن و همچنین وجود خون در ادرار می‌تواند یک علامت هشداردهنده وجود مشکلات پروستات باشد.

میزان کلی بقای نسبی ۵ ساله برای سرطان پروستات %۹۸ است.

سایر سرطان های ژنتیکی

سایر سرطان هایی که می‌توانند ژنتیکی باشند عبارتند از:

  • سرطان تخمدان
  • سرطان پانکراس
  • سرطان آندومتر
  • سرطان معده
  • ملانوم (سرطان پوست)

کدام ژن‌ها در سندرمهای ارثی سرطان نقش دارند؟

انواع مختلفی از ژن‌ها وجود دارد، اما همه آنها بر سندرم سرطان ارثی تأثیر نمی‌گذارند. در اینجا برخی از آنها می‌توانند:

ژن‌های انکوژن

پروتوآنکوژن‌ها ژن‌هایی هستند که به رشد سلول‌ها کمک می‌کنند. هنگامی‌که سلول جهش یا تکثیر بیش از حد ایجاد می‌کند، تبدیل به یک “انکوژن” می‌شود. این سلول‌ها در حالت دائما فعال بوده و پیوسته سلول ایجاد می‌کنند. این نوع جهش ژنی معمولاً ارثی نیست بلکه بیشتر اکتسابی است.

ژن‌های سرکوب کننده تومور

این ژن‌ها اشتباهات موجود در DNA را ترمیم می‌کنند، سرعت تکثیر سلول‌ها را کاهش می‌دهند و سیگنال‌هایی را ارسال می‌کنند که به مرگ سلولی منجر می‌شود. هنگامی‌که این ژن‌ها دچار تغییر می‌شوند، نمی‌توانند خطاها را تصحیح کنند و سلول‌ها نمی‌میرند. تقسیم و تکثیر سلولها مدت‌ها پس از توقف آن‌ها ادامه می‌یابد که منجر به ایجاد تومور می‌شود.

در زیر برخی از رایج ترین سندرم‌های ارثی سرطان و ژن‌های جهش یافته با آنها ذکر شده است.

سندروم

ژن

سرطان ارثی سینه و تخمدان BRCA1, BRCA2
لینچ ؛ همان”سرطان روده بزرگ غیر پولیپوز ارثی” EPCAM, MLH1, MSH2, MSH6, PMS2
لی- فرامنی TP53
سرطان معده منتشر ارثی CDH1
سندروم پوتز ژوگر STK11
خال غیرطبیعی خانوادگی/ ملانوم چندگانه + سرطان پانکراس CDKN2A (p16INK4a)
سندرم تومور PTEN Hamartoma (PHTS) PTEN
پولیپوز آدنوماتوز فامیلی ؛ همچنین با سندرم گاردنر و تورکوت همراه است. APC

درمان سرطان های ژنتیکی

درمان سرطان های ژنتیکی مانند سایر سرطان ها است. بسته به نوع و مرحله سرطان، گزینه‌های درمانی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • شیمی‌درمانی
  • عمل جراحی
  • پرتو درمانی
  • درمان هدفمند
  • ایمونوتراپی
  • پیوند سلول‌های بنیادی یا مغز استخوان
  • هورمون درمانی
آنچه باید از سرطان های ژنتیکی بدانید | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

افراد باید گزینه‌های درمانی را با ارائه دهندگان خدمات درمانی خود در میان بگذارند تا ببینند کدام روش‌های درمانی برای آنها مناسب است

آزمایش ژنتیک

آزمایش ژنتیک می‌تواند به افراد در صورت افزایش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها اطلاع دهد. این آزمایش جهش‌های ژنی برای سرطان ها را بررسی می‌کند ،  از جمله:

  • سرطان پستان
  • سرطان تخمدان
  • سرطان روده بزرگ
  • سرطان تیروئید
  • سرطان پروستات
  • سرطان پانکراس
  • ملانوما
  • سارکوم
  • سرطان کلیه
  • سرطان معده

همه افراد دارای جهش ژنتیکی به سرطان مبتلا نمی‌شوند. با این حال، آزمایش ژنتیک به این معنی است که افراد می‌توانند خطرات خود را درک کرده و شیوه زندگی خود را بر این اساس تنظیم کنند.

با افزایش آگاهی، افراد ممکن است زودتر متوجه علائم شده و در صورت بروز سرطان ، درمان زودتر را آغاز کنند.

مشاوره ژنتیک می‌تواند به فرد کمک کند خطرات ، مزایا و محدودیت‌های آزمایش ژنتیک را برای موقعیت خود کاملاً در نظر بگیرد.

تشخیص سرطان

آزمایش ژنتیک سرطان را تشخیص نمی‌دهد. در عوض،  نشان می‌دهد که فرد در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان است یا خیر. نتیجه مثبت آزمایش ژنتیک تضمینی برای ابتلای فرد به سرطان نیست.

قبل از اینکه یک فرد سالم بتواند آزمایش ژنتیک را انجام دهد، بهتر است پزشکان آزمایشات ژنتیک سرطان را روی یکی از افراد خانواده انجام دهند. نتایج این آزمایش نشان می‌دهد که آیا آنها دارای ژن خطر ابتلا به سرطان هستند یا خیر.

در صورت مثبت بودن آزمایش فرد مبتلا به سرطان ، اعضای سالم خانواده می‌توانند آزمایش ژنتیکی پیش بینی کننده را انجام دهند تا ببینند آیا ژن یکسانی دارند یا خیر.

مراجعه به پزشک

افراد باید با پزشک خود مشورت کنند که در صورت داشتن سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان ،  آزمایش ژنتیک برای آنها مناسب است یا خیر. عواملی که ممکن است پیوند ارثی سرطان را نشان دهند در سنین غیر معمول تشخیص داده می‌شود، در هر دو اندامی ‌که جفت هستند، مانند ریه‌ها یا کلیه‌ها دیده می‌شوند، همان نوع سرطان در چندین بستگان درجه یک (والدین ، فرزندان، خواهر و برادر) وجود دارد و بعضی از این نوع سرطان های ژنتیکی می‌توانند غیر معمول باشند، مانند سرطان سینه در یک مرد

منبع

 

بیشتر بخوانید

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۲ رای
آیا این مطلب را می پسندید؟
https://sepantazistapadana.co.ir/?p=31953
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
یاسمین غفاری
کارشناس میکروبیولوژی دانشگاه شهید بهشتی تهران / دانشجوی کارشناسی ارشد ژنتیک دانشگاه تربیت مدرس تهران
مطالب بیشتر

نظرات

0 نظر در مورد آنچه باید از سرطان های ژنتیکی بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.