0
0

موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه چیست؟

90 بازدید

موکورمایکوزیس یک عفونت قارچی جدی اما نادر است که توسط گروهی از کپک‌ها به نام موکورمیست ایجاد می‌شود.
این قارچ‌ها در تمام کره ی زمین وجود دارند اما زیستگاه ویژه ی آن‌ها در خاک و در مواد آلی پوسیده‌، مانند برگ‌، کمپوست یا چوب پوسیده و فضولات حیوانات است.
رشد این قارچ‌ها در تابستان و پاییز بیشتر از زمستان یا بهار است.
تماس با اسپورهای این قارچ سبب بروز بیماری می‌شود این تماس می‌تواند به صورت پوستی یا ریوی باشد .
به عنوان مثال‌، اشکال ریوی یا سینوسی عفونت می‌تواند پس از تنفس اسپور در‌ هاگ این قارچ ایجاد شود.
این اشکال موکورمایکوزیس معمولاً در افرادی رخ می‌دهد که دارای بیماری بوده یا داروهایی مصرف می‌کنند که توانایی بدن در مبارزه با میکروب‌ها و بیماری‌ها را کاهش می‌دهد مثل افرادی که تحت پیوند عضو یا سلول‌های بنیادی قرار گرفته اند.
در اشکال پوستی پس از ورود قارچ به پوست از طریق بریدگی‌، تراشیدن‌، سوختگی یا نوع دیگر از آسیب پوستی‌، موکورمایکوزیس ایجاد می‌شود.

انواع بیماری

پنج فرم بالینی عمده موکورمایکوزیس وجود دارد.
از این تعداد‌، عفونت‌های مغزی و ریوی شایع ترین فرم بیماری هستند.

  1. موکورمایکوزیس رینوسرکبرال (عفونت سینوسی و مغزی)

محل عفونت در سینوس‌ها است که می‌تواند به مغز گسترش یابد.
این شکل از موکورمیکوز در افرادی که دیابت کنترل نشده دارند و در افرادی که پیوند کلیه انجام داده اند بیشتر دیده می‌شود.

اسکن سر و صورت فرد مبتلا به بیماری موکورمایکوزیس مغزی

در این تصویر، اسکن سر و صورت فرد مبتلا را مشاهده می کنید. همانطور که در شکل مشهود است، اختلال بینایی از جمله شایع ترین علائم این نوع از این بیماری است.

  1. موکورمایکوزیس ریوی

متداول ترین نوع موکورمیکوز در افراد مبتلا به سرطان و در افرادی است که پیوند عضو یا پیوند سلول بنیادی انجام داده اند.
به طور کلی در بیماران مبتلا به بدخیمی خونی یا نوتروپنی عمیق رخ می دهد.

موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه چیست؟ | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

اسکن ریه ی فرد مبتلا به موکورمایکوزیس ریوی توده نشان داده شده با فلش های زرد رنگ، رشد قارچ در بافت ریه را نشان می دهد.

۳. موکورمایکوزیس پوستی

پس از ورود قارچ‌ها به بدن از طریق آسیب پوستی (به عنوان مثال‌، پس از جراحی‌، سوختگی یا آسیب‌های پوستی دیگر) رخ می‌دهد.
این نوع از بیماری رایج ترین شکل موکورمایکوزیس در میان افرادی است که سیستم ایمنی مناسبی ندارند.
ممکن است اولیه یا ثانویه باشد.
عفونت اولیه معمولاً به دلیل تلقیح مستقیم قارچ در پوست آسیب دیده ایجاد می‌شود و اغلب در بیماران با سوختگی یا اشکال دیگر از آسیب موضعی پوست دیده می‌شود و می‌تواند در بیمارانی رخ دهد که سیستم ایمنی آن‌ها سرکوب شده است.
عفونت جلدی ثانویه به طور کلی زمانی مشاهده می‌شود که پاتوژن گسترش یابد.

  1. موکورمایکوزیس گوارشی

کمتر از سایر اشکال بالینی شایع است و اعتقاد بر این است که از بلع موجود زنده حاصل می‌شود.
به طور معمول در بیماران دچار سو تغذیه یا نوزادان نارس اتفاق می‌افتد.
معده و روده بزرگ بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
این نوع از بیماری  شایعترین فرم موکورمایکوزیس در نوزادان است و تشخیص آن تا حدی چالش برانگیز است زیرا شباهت زیادی با انترکولیت نوزادان دارد.

  1. موکورمایکوزیس منتشر

هنگامی‌رخ می‌دهد که عفونت از طریق جریان خون گسترش یافته و قسمت دیگری از بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
این عفونت به طور معمول مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد‌، اما می‌تواند اعضای دیگر مانند طحال‌، قلب و پوست را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

علائم موکورمایکوزیس

علائم موکورمایکوزیس به مکانی که قارچ در بدن رشد می‌کند بستگی دارد.

علائم کلی بیماری

به طور کلی علائم موکوماکروزیس با توجه به محل رشد قارچ متفاوت است. اما علائم رایج آن درد، تب، تنگی نفس و قرمزی و بثورات جلدی است.

علائم موکورمایکوزیس مغزی (سینوس و مغز) شامل موارد زیر است:

  • تورم صورت یک طرفه
  • سردرد
  • گرفتگی بینی یا سینوس
  • ضایعات سیاه روی پل بینی یا قسمت بالای دهان که به سرعت شدیدتر می‌شوند
  • تب

علائم موکورمایکوزیس ریوی (ریوی) شامل موارد زیر است:

  • تب
  • سرفه کردن
  • درد قفسه سینه
  • تنگی نفس

علائم موکورمایکوزیس پوستی :

  • می‌تواند به صورت زخم و تاول دیده شود و ناحیه زخم می‌تواند سیاه رنگ شود.

علائم دیگر شامل

  • درد
  • گرما
  • قرمزی بیش از حد یا تورم در اطراف زخم است.
موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه چیست؟ | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

یک نمونه از زخم های فرد مبتلا به موکورمایکوزیست پوستی

علائم موکورمایکوزیس دستگاه گوارش شامل موارد زیر است:

  • درد شکم
  • تهوع و استفراغ
  • خونریزی دستگاه گوارش

علائم موکورمایکوزیس منتشر:
به طور معمول در افرادی رخ می دهد که قبلاً از بیماری‌های پزشکی دیگر بیمار بوده اند‌، بنابراین شناختن علائم مربوط به موکورمایکوزیس ممکن است دشوار باشد.
بیماران مبتلا به عفونت منتشر شده در مغز می‌توانند دچار تغییر وضعیت روانی یا کما شوند.

افراد در معرض خطر

موکورمایکوزیس نادر است‌، اما بیشتر در بین افرادی که مشکلات بهداشتی دارند یا داروهایی استفاده می‌کنند که توانایی بدن در مبارزه با میکروب‌ها و بیماری‌ها را کاهش می‌دهد‌، مشاهده می‌شود.
گروه خاصی از افراد بیشتر به موکورمایکوزیس مبتلا می‌شوند‌، از جمله افرادی که شرایط یا بیماری‌های زیر را دارند:

  • دیابت
  • سرطان
  • پیوند عضو
  • پیوند سلول‌های بنیادی
  • نوتروپنی (تعداد کم گلبول‌های سفید خون)
  • استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئید
  • مصرف داروی تزریقی
  • آهن زیاد در بدن (اضافه آهن یا هموکروماتوز)
  • آسیب پوست به دلیل جراحی‌، سوختگی یا زخم
  • نارس بودن و وزن کم هنگام تولد (برای موکورمایکوزیس دستگاه گوارش نوزادان)

چگونه شخصی به موکورمایکوزیس مبتلا می‌شود؟

انتقال از طریق استنشاق‌، تلقیح یا بلعیدن ‌هاگ از محیط صورت می‌گیرد.
به عنوان مثال‌، اشکال ریه یا سینوسی عفونت می‌تواند پس از استنشاق اسپورها از هوا در فرد ایجاد شود.
عفونت پوستی می‌تواند پس از ورود قارچ به پوست از طریق خراش‌، سوختگی یا نوع دیگری از آسیب پوستی رخ دهد.
اگرچه بیشتر موارد شیوع بیماری پراکنده است‌، اما شیوع مرتبط با برخی از ابزارهای مراقبت بیماری مثل چسب زخم و بانداژها‌، چوب‌های معاینه ی گلو، ملحفه‌های بیمارستان‌، و همچنین فیلتراسیون نامناسب هوا‌، تجهیزات پزشکی غیر استریل و رطوبت ساختمان ارتباط دارد.
بیشتر افراد هر روز با اسپورهای میکروسکوپی قارچ در تماس هستند‌، بنابراین احتمالاً جلوگیری از تماس با مورکومایست‌ها کاملاً غیرممکن است.
این قارچ‌ها برای اکثر مردم مضر نیستند. با این حال‌، برای افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند‌، تنفس در اسپورهای موکورمیسیت می‌تواند باعث ایجاد عفونت در ریه‌ها یا سینوس‌ها شود که می‌تواند به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابد.

آیا موکورمایکوزیس مسری است؟

خیر. موکورمایکوزیس نمی‌تواند بین افراد یا بین افراد و حیوانات گسترش یابد.

انواع قارچ‌هایی که باعث ایجاد موکورمایکوزیس می‌شوند

چندین نوع مختلف قارچ می‌تواند باعث ایجاد موکورمایکوزیس شود.
به این قارچ‌ها موکورمیست گفته می‌شود و از راسته علمی‌Mucorales هستند.
رایج ترین انواع ایجاد کننده موکورمایکوزیس‌، گونه‌های Rhizopus و گونه‌های Mucor است.
نمونه‌های دیگر شامل گونه‌های Rhizomucor‌، گونه‌های Syncephalastrum‌، Cunninghamella bertholletiae‌، Apophysomyces‌، Lichtheimia‌، Saksenaea و Rhizomucor است.

چگونه موکورمایکوزیس تشخیص داده می‌شود؟

پزشک هنگام تشخیص موکورمایکوزیس‌، سابقه پزشکی‌، علائم‌، معاینات بدنی و آزمایشات آزمایشگاهی شما را در نظر می‌گیرند.
پزشکان هنگامی‌که گمان کنند شما در ریه‌ها یا سینوس‌ها به بیماری موکورمایکوزیس مبتلا هستید، ممکن است نمونه ای از مایعات را از سیستم تنفسی نمونه برداری کرده و به آزمایشگاه بفرستند.
همچنین پزشک شما ممکن است نمونه برداری از بافت را انجام دهد که در آن نمونه کوچکی از بافت آسیب دیده در آزمایشگاه برای اثبات موکورمایکوزیس در زیر میکروسکوپ یا در یک کشت قارچی مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.
همچنین ممکن است نیاز به آزمایش‌های تصویربرداری مانند سی تی اسکن از ریه‌ها‌، سینوس‌ها یا سایر قسمت‌های بدن خود داشته باشید که این امر به محل آلودگی مشکوک بستگی دارد.
تشخیص قطعی موکورمایکوزیس معمولاً نیاز به شواهد هیستوپاتولوژیک یا کشت مثبت از یک نمونه از محل عفونت دارد.
تکنیک‌های مبتنی بر DNA برای کشف بیماری امیدوار کننده هستند اما هنوز به طور کامل استاندارد یا از نظر تجاری در دسترس نیستند

چگونه می‌توانیم خطر ابتلا به موکورمایکوزیس را کاهش دهیم؟

جلوگیری از تنفس ‌هاگ قارچ کار دشواری است زیرا قارچ‌هایی که باعث ایجاد موکورمایکوزیس می‌شوند در محیط رایج هستند. هیچ واکسنی برای جلوگیری از موکورمایکوزیس وجود ندارد.
برای افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند‌، ممکن است برخی از راه‌ها برای کاهش احتمال ابتلا به موکورمایکوزیس وجود داشته باشد.

  • از خود در برابر محیط محافظت کنید.

توجه به این نکته مهم است که اگرچه این اقدامات توصیه می‌شود‌، اما اثبات نشده است که از موکورمایکوزیس جلوگیری می‌کند.

  • سعی کنید از توقف در مناطقی که گرد و غبار زیادی مانند محل‌های ساخت و ساز یا حفاری دارند خودداری کنید و در صورت لزوم تردد یا توقف در این مناطق از ماسک‌های مخصوص استفاده کنید.
  • پس از طوفان و بلایای طبیعی از تماس مستقیم با ساختمان‌های آسیب دیده خودداری کنید.
  • از فعالیت‌هایی که در تماس نزدیک با خاک یا گرد و غبار است مانند کار در حیاط یا باغبانی خودداری کنید.

اگر این امکان وجود ندارد ،

  • هنگام انجام فعالیت در فضای باز مانند باغبانی‌، حیاط یا بازدید از مناطق جنگلی‌، از کفش‌، شلوار بلند و پیراهن آستین بلند استفاده کنید.
  • هنگام دست زدن به موادی مانند خاک‌، خزه‌، یا کود‌، از دستکش استفاده کنید.
موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه چیست؟ | وبلاگ سپنتا زیست آپادانا

پوشش مناسب حین باغبانی و کارهای ساختمانی از راه های پیشگیری ابتلا به انواع بیماری های قارچی است.

  • برای کاهش احتمال ایجاد عفونت پوستی‌، در صورت ایجاد آسیب پوستی محل جراحت را با آب و صابون به خوبی تمیز کنید‌، به خصوص اگر در معرض خاک یا گرد و غبار قرار گرفته باشند.
  • داروی ضد قارچ. اگر در معرض خطر ابتلا به موکورمایکوزیس هستید (به عنوان مثال‌، اگر پیوند عضو یا پیوند سلول بنیادی انجام داده اید)‌، ارائه دهنده خدمات بهداشتی درمانی شما ممکن است برای جلوگیری از موکورمایکوزیس و سایر عفونت‌های کپک‌، دارو تجویز کند.

عواقب

پیش آگهی کلی به عوامل مختلفی از جمله سرعت تشخیص و درمان‌، محل عفونت و شرایط زمینه ای بیمار و میزان سرکوب سیستم ایمنی بستگی دارد.
میزان کلی مرگ و میر تقریباً ۵۰٪ است‌، اگرچه شناسایی و درمان به موقع می‌تواند منجر به نتایج بهتری شود.

چگونه موکورمایکوزیس درمان می‌شود؟

موکورمایکوزیس عفونت جدی است و باید با داروهای ضد قارچی تجویز شود‌، معمولاً آمفوتریسین B‌، پوساکونازول یا ایزاوکونازول موثر هستند.
این داروها از طریق تزریق وریدی یا از طریق خوراکی تجویز می‌شوند.
سایر داروها از جمله فلوکونازول‌، ووریکونازول و اکینوکاندین‌ها در برابر قارچ‌هایی که باعث موکورمایکوزیس می‌شوند موثر نیستند.
غالباً‌، موکورمایکوزیس نیاز به جراحی برای بریدن بافت آلوده دارد.
اثربخشی سایر درمان‌ها مانند اکسیژن درمانی‌ هایپرباریک نامشخص است اما در شرایط خاص مفید بوده است.

موکورمایکوزیس چقدر شایع است؟

موکورمایکوزیس نادر است‌، اما تعیین تعداد دقیق موارد دشوار است زیرا هیچ نظارت ملی در ایالات متحده وجود ندارد.
برآورد مبتنی بر جمعیت برای موکورمایکوزیس از نظارت آزمایشگاهی در خلیج سانفرانسیسکو طی سالهای ۱۹۹۲-۱۹۹۳ به دست آمد و نرخ سالانه ۱.۷ مورد را در هر ۱ میلیون نفر پیشنهاد کرد.
با نظارت احتمالی در میان ۱۶۸۰۸ گیرنده پیوند که طی ۲۳-۲۰۰۱ در ۲۳ موسسه انجام شد‌، مشخص شد که موکورمایکوزیس سومین نوع شایع عفونت قارچی تهاجمی ‌در گیرندگان پیوند سلول‌های بنیادی است و ۸٪ از کل عفونت‌های قارچی مهاجم را تشکیل می‌دهد.

مرگ بر اثر موکورمایکوزیس

موکورمایکوزیس غالباً یک عفونت تهدید کننده زندگی است.
مروری بر موارد موکورمایکوزیس منتشر شده میزان کلی مرگ و میر ناشی از ۵۴٪ را نشان داد.
میزان مرگ و میر بسته به شرایط زمینه ای بیمار‌، نوع قارچ و محل بدن متغیر است (به عنوان مثال‌، میزان مرگ و میر در بین افراد مبتلا به عفونت سینوسی ۴۶٪‌، برای عفونت‌های ریوی ۷۶٪ و برای موکورمایکوزیس منتشر ۹۶٪ بود)
منبع

 

بیشتر بخوانید

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://sepantazistapadana.co.ir/?p=30912
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
یاسمین غفاری
یاسمین غفاری
دانشجوی کارشناسی ارشد ژنتیک دانشگاه تربیت مدرس تهران
مطالب بیشتر

نظرات

2 نظر در مورد موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *