بیماری ام اس می‌تواند منجر به طیف گسترده ای از علائم در سراسر بدن شود.

نمی‌توان چگونگی پیشرفت مالتیپل اسکلروزیس در هر فرد را مشخص کرد.

برخی از افراد علائم خفیفی مانند: تاری دید، بی حسی و سوزن سوزن شدن در اندام‌ها را تجربه می‌کنند. در موارد شدید، ممکن است فرد دچار فلج عضلانی، کاهش بینایی و مشکلات حرکتی شود. با این حال نوع شدید بیماری، نادر است.

بیشتر بخوانید: اثرات مضر مطالعه زیاد چیست؟

آگاهی از آمار دقیق افراد مبتلا به این بیماری کار دشواری است. براساس اطلاعات موسسه ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی، 250،000-350،000 نفر در ایالات متحده با ام اس زندگی می‌كنند.

انجمن ملی  مالتیپل اسکلروزیس تخمین می‌زند که این تعداد می‌تواند نزدیک به یک میلیون نفر باشد.

با این حال، درمان‌های جدید، در کاهش سرعت بیماری مؤثر هستند.

ام اس چیست؟

دانشمندان دقیقاً نمی‌دانند چه عاملی باعث ایجاد ام اس می‌شود، اما معتقدند که ام اس، یک بیماری خود ایمنی است که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد.

 هنگامی‌که فرد به بیماری خود ایمنی مبتلا است، سیستم ایمنی بدن همانطور که به یک عامل خارجی مثل ویروس، باکتری و…حمله می‌کند، به بافت سالم نیز حمله می‌کند.

در مورد ام اس، سیستم ایمنی بدن به غلاف میلین که سلول‌های عصبی را احاطه کرده است، حمله کرده و باعث التهاب می‌شود.

در مورد ام اس، سیستم ایمنی بدن به غلاف میلین که سلول‌های عصبی را احاطه کرده است، حمله کرده و باعث التهاب می‌شود.

میلین همچنین به اعصاب کمک می‌کند تا سیگنال‌های عصبی را سریعتر و کارآمدتر هدایت کنند.

مولتیپل اسکلروز به معنی “بافت اسکار در نواحی مختلف” است.

هنگامی‌که غلاف میلین در مناطق مختلف از بین می‌رود یا آسیب می‌بیند، جای زخم یا اسکلروز را می‌گذارد. پزشکان همچنین این مناطق را پلاک یا ضایعه می‌نامند.

این پلاک به طور عمده روی بخش‌های زیر تأثیر می‌گذارد :

  • ساقه مغز
  • مخچه، که در هماهنگی حرکات و حفظ تعادل نقش دارد.
  • نخاع
  • اعصاب اپتیک
  • ماده سفید در بعضی از مناطق مغز

با افزایش ضایعات، سلول‌های عصبی می‌توانند شکسته شده یا آسیب ببینند. در نتیجه، پیام‌های الکتریکی از مغز به آرامی‌به سمت عصب هدف ،جریان نمی‌یابد. این بدان معنی است که بدن نمی‌تواند عملکردهای خاصی را انجام دهد.

انواع ام اس

با افزایش ضایعات، سلول‌های عصبی می‌توانند شکسته شده یا آسیب ببینند. در نتیجه، پیام‌های الکتریکی از مغز به آرامی‌به سمت عصب هدف ،جریان نمی‌یابد. این بدان معنی است که بدن نمی‌تواند عملکردهای خاصی را انجام دهد.

چهار نوع ام اس وجود دارد :

  1. سندرم بالینی ایزوله: اولین مرحله ی علائم ام اس است، با علائمی‌که حداقل 24 ساعت ادامه دارد. اگر حمله بعدی در دفعات بعدی اتفاق بیفتد، پزشک تشخیص می‌دهد که فرد احتمالا ام اس عودکننده دارد.
  2. بیماری عود کننده:  این رایج ترین شکل بیماری است و در حدود 85٪ از مبتلایان به ام اس  دچار این حالت هستند. RRام اس شامل قسمت هایی از علائم جدید یا فزاینده، و به دنبال آن دوره‌های بهبودی است که طی آن علائم به طورجزئی یا کامل از بین می‌روند.
  3. ام اس پیشرونده اولیه: علائم به تدریج، بدون عود یا عود زودرس بدتر می‌شوند. بعضی از افراد ممکن است دوره‌هایی با علائم ثابت یا علائم پیشرونده را تجربه کرده و سپس بهتر شوند.

حدود 15٪ از مبتلایان به ام اس دارای PPام اس هستند.

  • ام اس پیشرونده ثانویه: در ابتدا، مبتلایان حالت عود و بهبودی را بطور متناوب تجربه می‌کنند، اما پس از آن بیماری به طور پیوسته پیشرفت می‌کند.

از آنجا که ام اس بر روی سیستم عصبی مرکزی تأثیر گذاشته و تمام اعمال بدن را کنترل می‌کند، علائم می‌توانند بر روی هر بخشی از بدن ظاهر شوند.

شایع ترین علائم بیماری ام اس :

از آنجا که ام اس بر روی سیستم عصبی مرکزی تأثیر گذاشته و تمام اعمال بدن را کنترل می‌کند، علائم می‌توانند بر روی هر بخشی از بدن ظاهر شوند.
  • ضعف عضلانی: افراد به دلیل عدم عملکرد صحیح سلول عصبی یا تحریک آن، ممکن است دچار ضعف در عضلات شوند.
  • تهوع و سوزن سوزن شدن: احساس سوزن سوزن شدن، یکی از اولین علائم بیماری ام اس است که می‌تواند بر روی صورت، بدن یا بازوها و پاها تأثیر گذارد.
  • علامت لرمیت: شخص هنگام حرکت گردن، ممکن است احساسی مانند شوک الکتریکی را تجربه کند، که به آن، علامت لرمیت گفته می‌شود.
  • مشکلات مثانه: ممکن است فرد در تخلیه مثانه خود مشکل داشته باشد یا نیاز به ادرار کردن مکرر یا ناگهانی داشته باشد (بی اختیاری ادرار). از دست دادن کنترل مثانه نشانه اولیه بیماری ام اس است.
  • مشکلات روده: یبوست می‌تواند منجر به مشکلات روده شود.
  • خستگی: می‌تواند توانایی فرد در فعالیت‌ها یا محل کار را تضعیف کند. خستگی یکی از شایع ترین علائم بیماری ام اس است.
  • سرگیجه: سرگیجه مشکلی مشترک با مسائل توازن و هماهنگی است.
  • اختلال عملکرد جنسی: هر دو جنس ممکن است میل جنسی خود را از دست بدهند.
  • اسپاسم عضلانی: این علامت اولیه ام اس است. فیبرهای عصبی آسیب دیده در نخاع و مغز می‌تواند باعث اسپاسم دردناک عضله، خصوصاً در پاها شود .
  • لرزش: برخی از افراد مبتلا به ام اس ممکن است لرزش‌های غیر ارادی را تجربه کنند.
  • مشکلات بینایی: برخی از افراد ممکن است دچار دوبینی شده یا تاری دید داشته باشند، از دست دادن جزئی یا کلی بینایی. معمولاً یکباره بر یک چشم تأثیر می‌گذارد. التهاب عصب بینایی هنگام حرکت چشم می‌تواند منجر به درد شود. مشکلات بینایی نشانه اولیه بیماری ام اس است.
  • تغییر در راه رفتن و حرکت: ام اس به دلیل ضعف عضلانی و مشکلات تعادل، سرگیجه و خستگی می‌تواند نحوه راه رفتن افراد را تغییر دهد.
  • تغییرات عاطفی و افسردگی: از بین رفتن غلاف میلین و آسیب الیاف عصبی در مغز می‌تواند باعث ایجاد تغییرات عاطفی شود.
  • مشکلات یادگیری و حافظه: این بیماری می‌تواند تمرکز، برنامه ریزی، یادگیری، اولویت بندی و تکالیف را دشوار کند.
  • درد: درد یک علامت شایع در بیماری ام اس است. درد نوروپاتی مستقیماً ناشی از بیماری ام اس است. انواع دیگر درد به دلیل ضعف یا سفتی عضلات بروز می‌کند.

علائم کمتر شایع بیماری شامل:

  • سردرد
  • از دست دادن شنوایی
  • خارش
  • مشکلات تنفسی یا تنفس
  • تشنج
  • اختلالات گفتاری
  • مشکلات بلع

همچنین گاهی علائم با خطر بالاتری نیز وجود دارد:

  • عفونت ادراری
  • کاهش فعالیت و از دست دادن تحرک

می‌تواند بر کار و زندگی اجتماعی فرد تأثیر بگذارد.

در مراحل بعدی، ممکن است افراد تغییراتی در ادراک و تفکر و حساسیت به گرما تجربه کنند.

علائم بیماری ام اس متفاوت است. از نظر برخی، با علائم ابتدایی شروع می‌شود و علائم آنها برای ماه‌ها یا سال‌ها پیشرفت نمی‌کند. بعضی اوقات، در عرض چند هفته یا ماه‌ها، علائم به سرعت بیماری پیشرفت می‌کند.

تعداد کمی‌ از افراد، فقط علائم خفیف دارند و برخی دیگر تغییرات قابل توجهی را تجربه می‌کنند که منجر به ناتوانی می‌شود. با این حال، بیشتر افراد زمان‌هایی را طی بیماری نشان می‌دهند که علائم رو به وخامت می‌رود و سپس بهتر می‌شوند.

علامت لرمیت یک علامت شایع بیماری ام اس است که هنگام حرکت سر خود را نشان می‌دهد.

علل و عوامل خطر

دانشمندان واقعاً نمی‌دانند چه عواملی باعث ایجاد ام اس می‌شوند، اما عوامل خطر آن عبارتند از :

  • سن: بیشتر افراد مبتلا بین سنین 20 تا 40 سال دارند.
  • جنسیت: اکثر اشکال بیماری ام اس در زنان دو برابر بیشتر از مردان است.
  • عوامل ژنتیکی: حساسیت ممکن است در ژنها کاهش یابد، اما دانشمندان معتقدند که یک محرک محیطی برای ابتلا به بیماری ام اس نیز لازم است، حتی در افرادی که خصوصیات ژنتیکی خاصی دارند.
  • سیگار کشیدن: به نظر می‌رسد افرادی که سیگار می‌کشندبیشتر در معرض ابتلا به ام اس هستند. آن‌ها نسبت به افراد غیر سیگاری تمایل به ضایعات بیشتر و انقباض بیشتر مغز دارند.
  • عفونت‌ها: قرار گرفتن در معرض ویروس‌ها، مانند ویروس Epstein-Barr (EBV) یا مونونوکلئوز ممکن است خطر ابتلا به بیماری ام اس را افزایش دهد، اما تحقیقات ارتباط مشخصی نشان نداده اند. ویروس‌های دیگر که ممکن است در بروز بیماری نقشی داشته باشند شامل ویروس تبخال نوع انسانی 6 (HHV6) و پنومونی مایکوپلاسما هستند.
  • کمبود ویتامین دی: بیماری ام اس در بین افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار دارند، شایع تر است .برخی از متخصصان فکر می‌کنند که سطح پایین ویتامین D ممکن است بر نحوه عملکرد سیستم ایمنی بدن تأثیر بگذارد.
  • کمبود ویتامین ب12: بدن هنگام تولید میلین از ویتامین B استفاده می‌کند. کمبود این ویتامین ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های عصبی مانند ام اس را افزایش دهد.

احتمالاً هیچ عامل محرکی برای ام اس وجود ندارد، اما عوامل متعددی ممکن است نقش داشته باشند.

تشخیص:

احتمالاً هیچ عامل محرکی برای ام اس وجود ندارد، اما عوامل متعددی ممکن است نقش داشته باشند.

پزشک معاینه جسمی ‌و عصبی را انجام می‌دهد ،وی در مورد علائم سؤال می‌کند و سابقه پزشکی فرد را در نظر می‌گیرد.

هیچ آزمایش واحدی نمی‌تواند تشخیص را تأیید کند، بنابراین پزشک هنگام تصمیم گیری در مورد اینکه فرد معیارهای تشخیص را برآورده می‌کند از چندین راهبردهایی استفاده خواهد کرد.

که شامل :

  • اسکن MRI از مغز و نخاع، که ممکن است ضایعات را نشان دهد.
  • تجزیه و تحلیل مایع نخاعی، که ممکن است آنتی بادی‌هایی را نشان دهد که عفونت قبلی را مشخص کنند.
  • یک آزمایش بالقوه برانگیخته، که فعالیت الکتریکی را در پاسخ به محرک‌ها اندازه گیری می‌کند.
  • سایر شرایط علائمی‌دارد که مشابه علائم بیماری ام اس است، بنابراین ممکن است پزشک آزمایش‌های دیگری را برای ارزیابی سایر علل احتمالی پیشنهاد کند.

اگر پزشک ام اس را تشخیص دهد، باید تشخیص دهد که نوع آن چیست و فعال است یا نه.

ممکن است پزشک در آینده به آزمایش‌های بیشتری نیاز داشته باشد تا تغییرات بعدی را ارزیابی کند.

درمان :

درمانی برای بیماری ام اس وجود ندارد، اما درمان‌هایی وجود دارند که می‌توانند :

  • پیشرفت بیماری را آهسته کرده و تعداد و شدت عودها را کاهش دهند.
  • علائم را تسکین دهند.
  • برخی افراد نیز از روشهای درمانی مکمل و جایگزین استفاده می‌کنند، اما تحقیقات همیشه مفید بودن این موارد را تأیید نمی‌کنند.

داروهای کاهنده سرعت پیشرفت بیماری

چندین روش اصلاح کننده بیماری تأیید شده از طرف سازمان غذا و دارو برای اشکال عود کننده بیماری ام اس معرفی شده است. این داروها با تغییر نحوه عملکرد سیستم ایمنی بدن کار می‌کنند.

دستورالعملهای فعلی استفاده از این داروها را از مراحل اولیه توصیه می‌کند، زیرا احتمال خوبی وجود دارد که آنها بتوانند پیشرفت ام اس را کند کنند  به خصوص اگر فرد هنگام بروز علائم شدید، آنها را مصرف کند.

بعضی از داروها در مراحل خاص مفید هستند. به عنوان مثال، پزشک ممکن است میتوکسانترون را در مرحله‌های شدید این بیماری تجویز کند.

پزشک بر چگونگی عملکرد یک دارو روی بیمار نظارت خواهد کرد چون داروها برای همه ی افراد مناسب نیستند و عوارض جانبی دارند. گزینه‌های جدید دارویی که وارد بازار می‌شوند، نسبت به برخی از گزینه‌های موجود، ایمن تر و مؤثرتر هستند.

عوارض جانبی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی شامل خطر بیشتر ابتلا به عفونت است. برخی از داروها همچنین ممکن است به کبد آسیب برساند.

اگر فردی متوجه عوارض جانبی شود یا علائم آن بدتر شود، باید به پزشک مراجعه کند.

داروهای تسکین علائم در هنگام التهاب

هنگامی‌که فرد پیشرفت علائم را همزمان با التهاب تجربه می‌کند می‌تواند از این داروها مصرف کند بدیهی است استفاده از این داروها دائمی‌نیست.

  • کورتیکواستروئیدها: اینها باعث کاهش التهاب و سرکوب سیستم ایمنی بدن می‌شود. آنها می‌توانند در انواع خاصی از بیماری ام اس علائم حاد علائم را درمان کنند. از این داروها می‌توان پردیزون را نام برد.

 اگر فرد بیش از حد از آنها استفاده کند، استروئیدها می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند، همچنین این داروها در طولانی مدت کارایی لازم را ندارند.

  • تغییرات رفتاری: در صورت بروز مشکلات بینایی، پزشک ممکن است توصیه کند گاهی اوقات چشم‌ها را استراحت کند
  • مشکلات تحرک و تعادل: فیزیوتراپی و دستگاه‌های پیاده روی مانند عصا ممکن است کمک کننده باشند. داروی دلفامپریدین نیز ممکن است مفید باشد.
  • لرزش: فرد ممکن است از دستگاه‌های کمکی استفاده کند تا لرزش را کاهش دهد. داروها همچنین ممکن است به لرزش کمک کند.
  • خستگی: استراحت و زندگی در محیط دور از گرما می‌تواند کمک کننده باشد. فیزیوتراپی و کاردرمانی می‌تواند به افراد روشهای راحت تر انجام کارها را آموزش دهد. دارو یا مشاوره ممکن است با بهبود خواب باعث تقویت انرژی شوند.
  • درد: داروهای تسکین دهنده درد مانند گاباپنتین ممکن است به درد بدن کمک کند. همچنین داروهایی برای تسکین درد عضلات و گرفتگی عضلات در ام اس وجود دارد.
  • مشکلات مثانه و روده: برخی از داروها و تغییر رژیم‌ها می‌توانند به رفع این موارد کمک کنند.
  • افسردگی: پزشک ممکن است یک مهار کننده انتخابی مجدد سروتونین تجویز کند، زیرا این موارد کمتر از سایر داروهای ضد افسردگی باعث خستگی می‌شوند.
  • تغییرات شناختی: Donepezil، دارویی برای آلزایمر است، ممکن است به برخی افراد کمک کند.

درمان‌های مکمل و جایگزین

موارد زیر ممکن است به جنبه‌های مختلف بیماری ام اس کمک کند :

  • گرما و ماساژ درمانی برای کنترل درد
  • طب سوزنی برای کنترل درد و بهبود راه رفتن
  • مدیریت استرس برای تقویت روحیه
  • ورزش برای حفظ استحکام و انعطاف پذیری، کاهش سفتی و تقویت خلق و خوی
  • یک رژیم غذایی سالم با مقدار زیادی میوه، سبزیجات و فیبر تازه
  • ترک دخانیات

ماریجوانای دارویی

مطالعات نشان داده اند که ماریجوانا ممکن است به تسکین درد، سفتی عضلات و بی خوابی کمک کند. با این حال، شواهد کافی برای تأیید این موضوع وجود ندارد.

مردم همچنین باید توجه داشته باشند که :

بین استفاده از ماریجونا با ماریجونای مورد استفاده در پزشکی تفاوت وجود دارد.

قبل از استفاده، فرد باید از پزشک خود مشورت کند، زیرا برخی از اشکال می‌توانند اثرات جانبی داشته باشند. استعمال دخانیات این ماده فایده ای ندارد و ممکن است علائم را بدتر کند.

توانبخشی می‌تواند به بهبود یا حفظ توانایی فرد در انجام کارآمد در خانه و محل کار کمک کند.

برنامه‌های درمانی به طور کلی شامل موارد زیر است :

فیزیوتراپی: با هدف ارائه مهارت‌هایی برای حفظ و بازیابی حداکثر حرکت و توانایی عملکردی انجام شده است.

کاردرمانی: مراقبت از خود و بازی‌های مناسب ممکن است به حفظ عملکرد ذهنی و جسمی‌کمک کند.

گفتار درمانی: متخصص گفتاردرمانی برای افرادی که به آن نیاز دارند آموزشهای تخصصی را انجام می‌دهد.

توان بخشی شناختی: این به افراد کمک می‌کند تا مشکلات خاص تفکر و ادراک را مدیریت کنند.

توان بخشی شغلی: این به فردی کمک می‌کند که زندگی اش با ام اس تغییر کرده است تا بتواند برنامه‌های شغلی، یادگیری مهارت‌های شغلی، گرفتن و نگه داشتن شغل خود داشته باشد.

تبادل پلاسما :تبادل پلاسما شامل برداشت خون از فرد، از بین بردن پلاسما، جایگزینی آن با پلاسمای جدید و انتقال مجدد آن به فرد است.

این فرایند آنتی بادی‌های موجود در خون را که به قسمت‌هایی از بدن فرد حمله می‌کنند، از بین می‌برد، اما اینکه آیا این به افراد مبتلا به ام اس کمک می‌کند، مشخص نیست. مطالعات نتایج متفاوتی به همراه داشته است.

تبادل پلاسما معمولاً فقط برای حملات شدید ام اس مناسب است.

درمان با سلول‌های بنیادی

دانشمندان به دنبال استفاده از سلول‌های بنیادی برای بازسازی سلولهای مختلف بدن و بازگرداندن عملکرد آنها هستند. محققان امیدوارند که روزی تکنیک‌های سلول درمانی بتوانند صدمات وارده به بیماری ام اس را برگرداند و عملکرد سیستم عصبی را بازیابی کنند.

چشم انداز

ام اس یک وضعیت سلامتی بالقوه شدید است که بر سیستم عصبی تأثیر می‌گذارد. پیشرفت ام اس برای هر فرد متفاوت است، بنابراین پیش بینی اینکه در هر فرد دقیقا چه اتفاقی خواهد افتاد دشوار است، اما بیشتر افراد ناتوانی شدیدی را تجربه نمی‌کنند.

در سال‌های اخیر، دانشمندان پیشرفت سریعی در توسعه داروها و درمان‌های ام اس دارند. داروهای جدیدتر، ایمن تر و مؤثرتر هستند و احتمال پیشرفت بیماری را کاهش می‌دهند.

از آنجا که محققان بیشتر در مورد ویژگیهای ژنتیکی و تغییراتی که در ام اس رخ می‌دهد ،اطلاعات بیشتری کسب می‌کنند، امیدواریم این بیماری هر چه سریعتر در فرد تشخیص داده شده و موثر ترین درمان در هر مرحله برای فرد، به کار گرفته شود.

فردی که تحت درمان مناسب قرار گرفته و از یک سبک زندگی سالم پیروی می‌کند، می‌تواند انتظار طول عمری برابر با فردی سالم داشته باشد.

رفرنس انگلیسی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست